Thực phẩm tươi, thức ăn sống và thức ăn ướt nằm trong nhóm sản phẩm khó giữ ổn định nhất. Vi sinh vật, nấm mốc và quá trình oxy hóa tác động nhanh, làm thay đổi màu sắc, mùi vị, kết cấu và rút ngắn thời gian sản phẩm còn sử dụng được. Với các nhà sản xuất thức ăn thú cưng dạng sống và ướt, hạn sử dụng ngắn và khó dự đoán là bài toán thường trực về chất lượng lẫn chi phí, và thường khiến họ phải dùng đến phụ gia bảo quản tổng hợp.

Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) tiếp cận bài toán này từ chính nguồn nguyên liệu của mình là con tôm Việt. Thay vì xem đầu và vỏ tôm là phế thải, công ty chế biến chúng thành chitosan, biến một dòng phụ phẩm thành điểm khởi đầu cho giải pháp bảo quản tự nhiên.

Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) phát triển chitosan từ tôm để bảo quản thức ăn thú cưng một cách tự nhiên

Từ phụ phẩm tôm Việt, Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) sản xuất chitosan — dẫn xuất polysaccharide tự nhiên của chitin — và phát triển riêng cho mục đích hỗ trợ bảo quản thức ăn sống, tươi và ướt của thú cưng. Chitosan hoạt động theo ba cơ chế bổ trợ nhau. Thứ nhất là kháng khuẩn, ức chế sự phát triển của vi sinh vật và nấm mốc. Thứ hai là tạo màng bảo vệ, hạn chế vi khuẩn xâm nhập và làm chậm quá trình hư hỏng. Thứ ba là chống oxy hóa, hỗ trợ bắt giữ gốc tự do và hạn chế quá trình oxy hóa của các thành phần bên trong sản phẩm.

Nguyên liệu này cũng thuận tiện khi đưa vào dây chuyền sản xuất. VNF cho biết chitosan của công ty có nguồn gốc tự nhiên, chịu nhiệt tốt đến 200°C và không ảnh hưởng đáng kể đến mùi vị của sản phẩm. Chitosan có thể được trộn trực tiếp ở tỷ lệ 0,3–0,6% sau khi nguyên liệu được nấu chín, giúp dễ dàng tích hợp vào công thức thức ăn thú cưng hiện có mà không cần thêm công đoạn xử lý riêng.

Thử nghiệm của VNF cho thấy chitosan kéo dài hạn sử dụng trong khi vẫn giữ hương vị và kết cấu

Bằng chứng rõ nhất đến từ chính các thử nghiệm sản phẩm của VNF. Trong thử nghiệm trên thịt heo cắt lát, chitosan giúp giảm 85% tổng số vi sinh vật hiếu khí và 88% tổng số nấm men, nấm mốc. Với thịt băm, mức giảm tương ứng đạt 96% và 87%. Ở ứng dụng pate tươi, công thức chứa 0,5% chitosan kết hợp chiết xuất hương thảo giúp kéo dài hạn sử dụng đến 14 ngày, đồng thời duy trì hương vị và kết cấu của sản phẩm.

Nhìn tổng thể, các kết quả này cho thấy chitosan đảm nhiệm nhiều vai trò cùng lúc — giảm tải lượng vi sinh vật, làm chậm oxy hóa và bảo vệ chất lượng cảm quan vốn là yếu tố người nuôi thú cưng dùng để đánh giá sản phẩm. Với Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF), đó chính là điểm mấu chốt: một nguyên liệu tự nhiên từ tôm có thể thay thế một phần hệ phụ gia bảo quản tổng hợp trong thức ăn sống và ướt cho thú cưng.

Sự quan tâm đến bảo quản tự nhiên và sinh học đang gia tăng trong ngành thực phẩm và thức ăn thú cưng, khi nhà sản xuất tìm cách cắt giảm phụ gia tổng hợp mà không đánh đổi độ an toàn hay hạn sử dụng. Bằng việc biến phụ phẩm tôm thành chitosan, Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) gắn nhu cầu đó với mô hình kinh tế tuần hoàn — kéo dài thời gian sử dụng, duy trì chất lượng và giảm phụ thuộc vào phụ gia tổng hợp. Đây là ví dụ cho thấy một doanh nghiệp chế biến tôm Việt Nam có thể tiến sâu hơn trong chuỗi giá trị, biến thứ từng bị coi là phế thải thành nguyên liệu chức năng với ứng dụng vượt ra ngoài một sản phẩm đơn lẻ.