Tại nhiều vùng canh tác, đất đang ngày càng bạc màu và thoái hoá, kéo theo năng suất giảm và chất lượng nông sản đi xuống. Khi đất mất cấu trúc và mất cân bằng hệ vi sinh vật, cây trồng khó hấp thu dinh dưỡng, khả năng giữ nước kém, còn nhà nông phải tăng chi phí để duy trì sản lượng.

Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) tiếp cận bài toán này bằng cách tập trung vào hai yếu tố thường bị bỏ ngỏ: cân bằng lại hệ vi sinh vật trong đất và bổ sung dinh dưỡng hữu cơ cho đất. Công ty xem sự kết hợp giữa đạm tôm và vi sinh vật bản địa là hướng đi thiết thực để phục hồi độ phì nhiêu, thay vì chỉ gia tăng phân bón hoá học.

Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) kết hợp đạm tôm với vi sinh vật bản địa trong bộ ba giải pháp sinh học

Trọng tâm của bộ giải pháp sinh học cải tạo đất từ VNF là ba sản phẩm bổ trợ cho nhau. Ecovital EM là chế phẩm sinh học gồm Bacillus spp. cùng 2.000 chủng vi sinh vật bản địa; các vi sinh vật này cạnh tranh dinh dưỡng và không gian sống với mầm bệnh, đồng thời tạo keo sinh học giúp đất tơi xốp và giữ nước tốt hơn.

PeptiBlossom là protein tôm thuỷ phân, cung cấp peptide và amino acid làm thức ăn cho vi sinh vật, thúc đẩy hệ vi sinh hoạt động mạnh hơn và cải thiện cả cấu trúc lẫn độ phì nhiêu của đất. ChitoBlossom dựa trên chitosan và các dẫn xuất, giúp chelate khoáng chất để tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng, tăng độ xốp của đất và tạo màng sinh học bảo vệ bộ rễ. Ba sản phẩm của Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) vận hành như một hệ thống — nuôi đất, kích hoạt vi sinh vật và bảo vệ vùng rễ.

Thử nghiệm thực tế và nghiên cứu quốc tế củng cố hướng đi này

Cơ sở cho hướng đi này đến từ cả thử nghiệm trong nước lẫn nghiên cứu quốc tế. Trong thử nghiệm tại Xuân Lộc, Đồng Nai, việc kết hợp Ecovital EM với hữu cơ đã giúp mật độ vi sinh vật phân giải cellulose tăng gấp ba lần và hàm lượng đạm dễ tiêu tăng gần hai lần. Một nghiên cứu quốc tế thực hiện giữa Đức và Iran trên đất thịt khô cho thấy chitosan cải thiện rõ rệt cấu trúc đất, tăng khả năng giữ nước hữu dụng và kích thích hoạt động vi sinh vật — củng cố vai trò của ChitoBlossom trong hệ giải pháp của VNF.

Từ phụ phẩm chế biến tôm — đầu và vỏ tôm từng bị xem là thứ bỏ đi — Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) đã biến thành giải pháp sinh học cải tạo đất, giúp đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và nuôi cây trồng khoẻ mạnh hơn. Ý nghĩa rộng hơn là một mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi phụ phẩm của ngành thuỷ sản ven biển trở thành đầu vào cho nền nông nghiệp bền vững — minh chứng cho việc doanh nghiệp Việt có thể gia tăng giá trị cho cả chuỗi nông nghiệp bằng công nghệ sinh học.

Tôm, lúa và cà phê là ba ngành hàng chủ lực của nông nghiệp Việt Nam, song đang đối mặt với áp lực về phát thải, sử dụng tài nguyên và các yêu cầu bền vững ngày càng cao từ thị trường xuất khẩu. Quá trình chế biến và canh tác trên các chuỗi này tạo ra lượng lớn phụ phẩm; nếu không được xử lý hiệu quả, nguồn phụ phẩm vừa làm gia tăng chi phí, vừa tạo áp lực đối với môi trường.

Kinh tế tuần hoàn mở ra hướng giải quyết khi góp phần gia tăng giá trị phụ phẩm, giảm phát thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Chính thách thức chung này đã đưa các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức phát triển đến với một sáng kiến chung cho ngành tôm, lúa và cà phê.

Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về kinh tế tuần hoàn liên ngành

Ngày 09/07/2026 tại Cà Mau, Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với Rikolto International, Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam (VSSA), Trường Đại học Tây Nguyên, Công ty Leanwares và Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn (ICED) nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn liên ngành tôm – lúa – cà phê tại Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên.

Lễ ký kết diễn ra trong khuôn khổ hội thảo do Rikolto International và Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam phối hợp tổ chức, khởi động sáng kiến “Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn liên ngành vì sự phát triển bền vững ngành tôm, lúa và cà phê tại Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên, Việt Nam.” Thông qua Biên bản ghi nhớ, các bên sẽ phối hợp nghiên cứu, chia sẻ tri thức, kết nối nguồn lực và phát triển các mô hình tuần hoàn.

VNF cho biết sẽ phát huy thế mạnh về R&D và sản xuất trong chế biến, gia tăng giá trị phụ phẩm tôm, đồng thời phát triển các ứng dụng cho cải tạo đất, dinh dưỡng, phòng bệnh và bảo quản cây trồng — góp phần mở rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn cho ngành tôm và các chuỗi giá trị liên quan.

Kinh tế tuần hoàn mở ra giá trị mới cho chuỗi tôm, lúa và cà phê Việt Nam

Sáng kiến hướng tới thúc đẩy sự hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng nông dân, nhằm phát triển hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn, nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy tăng trưởng xanh. Bằng việc gia tăng giá trị phụ phẩm từ ngành tôm và các chuỗi khác, mô hình hướng tới nâng giá trị cho toàn chuỗi cung ứng, đồng thời giảm áp lực môi trường.

Công ty cổ phần Việt Nam Food (VNF) trân trọng cảm ơn Rikolto International, Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam và các đối tác đã đồng hành triển khai sáng kiến, hướng tới đưa các giải pháp kinh tế tuần hoàn vào thực tiễn. Khi phát triển bền vững chuyển từ kỳ vọng của thị trường thành yêu cầu cạnh tranh, sự hợp tác liên ngành như vậy cho thấy nông nghiệp Việt Nam có thể biến phụ phẩm thành giá trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bền vững toàn cầu.

Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong canh tác kéo theo nhiều hệ lụy: dư lượng trên nông sản, suy thoái hệ vi sinh trong đất và rủi ro cho sức khỏe người sản xuất lẫn người tiêu dùng. Nhu cầu tìm một giải pháp sinh học bảo vệ thực vật vừa hiệu quả, vừa thân thiện với môi trường vì thế ngày càng cấp thiết. Song song đó, ngành chế biến tôm Việt Nam mỗi năm phát sinh khối lượng lớn đầu và vỏ tôm; nếu không được khai thác đúng cách, đây vừa là gánh nặng môi trường, vừa là nguồn chitin quý bị lãng phí.

Công ty Việt Nam Food (VNF) chuyển hóa phụ phẩm tôm thành ChitoBlossom (Chitosan) bảo vệ cây trồng

Công ty Việt Nam Food (VNF) lựa chọn hướng khai thác giá trị từ phụ phẩm tôm bằng công nghệ sinh học. Từ chitin – dẫn xuất tự nhiên có trong giáp xác, côn trùng, nấm và tảo – công ty chiết xuất và tinh chế thành ChitoBlossom (Chitosan), hoạt chất mang bốn chức năng nổi bật: kháng nấm và vi khuẩn, tạo gel và tạo màng, keo tụ và tạo phức, cùng khả năng kích thích sinh học cho cây trồng.

Về cơ chế tác động, ChitoBlossom (Chitosan) hoạt động theo hai lớp. Trên thân và lá, chitosan phá vỡ cấu trúc thành tế bào của nấm và vi khuẩn thông qua tương tác tĩnh điện, đồng thời tạo màng ngăn mầm bệnh phát triển. Dưới vùng rễ, hoạt chất ức chế trực tiếp hoạt động của tuyến trùng, thúc đẩy hệ vi sinh vật có lợi trong đất, kích hoạt hệ thống phòng vệ tự nhiên của cây và hỗ trợ cây chống oxy hóa, giảm stress. Nói cách khác, chitosan không chỉ diệt mầm bệnh mà còn “huấn luyện” cây tự đề kháng.

Kết quả thử nghiệm cho thấy tiềm năng thay thế hóa chất bảo vệ thực vật

Theo kết quả thử nghiệm của Công ty Việt Nam Food (VNF), trên cây lúa giống Đài Thơm 8, việc phun Oligochitosan hai lần vào giai đoạn lúa trổ giúp giảm tỷ lệ hạt nhiễm bệnh lem lép khoảng 17% so với đối chứng, tương đương sản phẩm thương mại nhưng tối ưu hơn về chi phí. Với bài toán tuyến trùng, chế phẩm Kito-Nim cho hiệu lực diệt trừ hơn 80% sau 48 giờ.

Kết quả này cho thấy các dẫn xuất từ chitosan như ChitoBlossom (Chitosan), Oligochitosan và Kito-Nim có thể vừa phòng trừ dịch hại, vừa nuôi dưỡng hệ sinh thái đất – điều mà thuốc bảo vệ thực vật hóa học khó đạt được cùng lúc. VNF cho biết các thử nghiệm tương tự đang được mở rộng trên sầu riêng, lúa và rau màu.

Từ phụ phẩm tôm đến nông nghiệp bền vững Câu chuyện của Công ty Việt Nam Food (VNF) cho thấy một hướng đi của nông nghiệp hiện đại: biến phụ phẩm tưởng chừng bỏ đi thành “lá chắn sinh học” cho cây trồng. Khi giải pháp sinh học bảo vệ thực vật dần thay thế hóa chất truyền thống, người nông dân có thêm lựa chọn để cây khỏe, đất giàu vi sinh và nông sản an toàn hơn – đóng góp vào mô hình canh tác bền vững và kinh tế tuần hoàn của ngành tôm Việt Nam.